Ny reinsekrise kan koste Aurskog-Høland opptil 80 millionar kroner i året
Hovedutvalg for kultur og samfunnsutvikling i Aurskog-Høland møtest 2. september til ei rekke tunge saker: ei krevjande løysing for avløpsreinsing som løftar investeringsplanen til over ein milliard kroner, ein ny arealplan som trekker attende bustad- og hyttetomter, og gjenoppbygginga av ein kollapsa gangveg etter flaum.
Hovedutvalg for kultur og samfunnsutvikling i Aurskog-Høland kommune har møte 2. september klokka 17.00. Sakskartet er tungt, med fleire saker som også skal vidare til formannskapet og kommunestyret same måned.
Ny reinsekrise kan koste opptil 80 millionar kroner i året
Statsforvalteren ga i november 2025 Bjørkelangen renseanlegg strengare krav til nitrogenfjerning frå 2031, og avslo samtidig kommunens søknad om auka utsleppsramme til Bjørkelangsjøen. Kommunen har klaga, og saka er no sendt vidare til Miljødirektoratet. Kommunedirektøren meiner Aurskog-Høland ikkje kan vente på svaret før arbeidet med alternative løysingar startar, og ber utvalet gi tilslutning til vidare utgreiing.
To hovudspor er vurdert: å byggje eit nytt nitrogenreinsetrinn ved Bjørkelangen, som er rekna til mellom 54,5 og 62,4 millionar kroner i årlege kostnader, eller å legge ned anlegget og overføre avløpsvatnet til MIRA IKS, eit interkommunalt reinseselskap eigd av Lillestrøm og Gjerdrum. Alternativet med MIRA vil krevje ei overføringsleidning på 319 millionar kroner, men kan gi ein årleg kostnad ned mot 52,7 millionar kroner dersom MIRA dekker 200 millionar av leidninga sjølv. Kommunedirektøren peikar på MIRA-alternativet som det mest interessante å greie vidare ut, men understreker at saka ikkje gjeld val av løysing no – berre eit mandat til å halde fram dialogen.
Investeringsplanen passerer ein milliard kroner
Den venta reinseanleggskostnaden er ein hovudårsak til at kommunedirektørens forslag til investeringsbudsjett for 2027, med verknad for økonomiplanen ut 2030, no ligg på 239 millionar kroner for neste år og 1003,4 millionar kroner samla for heile perioden – opp frå 575 til 987 millionar kroner i varige driftsmidlar sidan førre økonomiplan. Kommunedirektøren har lagt inn 150 millionar kroner ekstra per år i 2029 og 2030 for eit venta ombyggingsbehov ved sentralreinseanlegget, sjølv om prosjektet framleis er usikkert i omfang og finansiering.
Auka låneopptak gjer at dei årlege meirkostnadene til renter og avdrag stig frå 16,7 millionar kroner i 2027 til 72,2 millionar kroner i 2030, ifølgje kommunedirektørens eigne berekningar. Den største nye enkeltinvesteringa er ei ombygging av Setskogveien til sambruk mellom politi og brann, med ei førebels kostnadsramme på 100 millionar kroner – eit prosjekt som ikkje er endeleg vedteke.
Kollapsa gangveg skal byggjast opp for 8,65 millionar kroner
Ein flaum 13. mars i år førte til at gangkulverten under Einerhaugveien på Bjørkelangen kollapsa, og vegen har vore stengt sidan. Boligfeltet er no delt i to, skulebussen må snu i eit kryss i staden for å bruke vanleg haldeplass, og innbyggarar og bedrifter har fått vanskelegare framkomst. Kommunedirektøren foreslår å opne att bekken gjennom området, setje det gamle stålrøret ut av drift og sikre den eksisterande kulverten, til ei samla kostnadsramme på 8,65 millionar kroner inkludert meirverdiavgift.
Ny arealplan trekker attende bustad- og hyttetomter
Utvalet skal også sende forslag til kommuneplanens arealdel 2026–2038 ut på høyring. Planen samlar for første gong tidlegare Aurskog-Høland og Rømskog i eitt felles plangrunnlag, og reduserer arealet avsett til bustadbygging med om lag 1 661 dekar, der 980 dekar blir tilbakeført til LNF-formål. Areal til fritidsbustader kuttast endå meir, med om lag 3 775 dekar, mellom anna eit stort område ved Vortungen på Rømskog. Samtidig opnar planen for det største nye utbyggingsgrepet, ein næringspark på Killingmoåsen nord for Blakerveien, som også kan få eit solkraftanlegg.
Vil avgrense fredinga av Haldenkanalen
Riksantikvaren har foreslått å frede 14 kulturmiljø langs Haldenkanalen, mellom anna lokstallen, svingskiva, tømmerkrana, smia, pakkhuset og brygga på Skulerud i Aurskog-Høland. Kommunedirektøren er positiv til fredinga, men meiner sjølve områdefredninga rundt Skulerud er for omfattande og bør avgrensast tettare til dei konkrete bygningane, av omsyn til vidare bruk av det populære friluftsområdet.
Utvalet skal elles ta stilling til ei felles renovasjonsforskrift for Aurskog-Høland og seks nabokommunar gjennom ROAF, ein politisk møteplan for 2027 som er rekna å koste rundt 860 000 kroner i møtegodtgjersler og andre utgifter, og eit høyringssvar til NOU 2026: 6 Den nye velferdskommunen, der kommunedirektøren støttar hovudretninga, men etterlyser meir konkret finansiering av omstillinga kommunane er venta å gjennomføre.