53 av 61 forslag om nye boligområder i Ålesund er silt bort – kommunen har nok tomter til 2040
Boligreserven er på nesten 4 400 dekar. Behovet fram til 2040 er anslått til under 1 600. Derfor er boliginnspillene «vurdert særlig strengt».
Planutvalet i Ålesund møtest i formannskapssalen tysdag 1. september klokka 14, med eitt tema på dagsordenen: grovsiling av innspel til arealdelen av kommuneplanen. Saka blei utsett i juni, då utvalet bad om eit eige møte for ein grundig gjennomgang av innspela.
Ein romsleg reserve
Det viktigaste talet i saksframlegget handlar ikkje om innspela, men om kva kommunen alt har.
Eit overslag over bustadbehovet i Ålesund, utarbeidd som grunnlag for barnetalsframskrivinga i kapasitets- og strukturplanen for skule hausten 2024, anslår eit samla behov på 3 000 bustader i perioden 2024–2040. Rekna om til areal blir det i underkant av 1 600 dekar.
Arealreserven for bustad og sentrumsformål er på nesten 4 400 dekar. «Sjølv om befolkningsutviklinga for Ålesund kommune er usikker, er bustadreserven likevel langt høgare enn det behovet framskriven befolkningsvekst tilseier», heiter det.
Konklusjonen administrasjonen trekkjer, er tydeleg: «Med ein svært romsleg arealreserve, er ikkje nye bustadareal eit formål kommunen treng å prioritere i arealplanarbeidet i denne omgang.» Kategorien er difor vurdert særleg strengt.
Åtte av 61 går vidare
Sidan planarbeidet starta i januar 2025 har det kome inn 175 innspel og merknader til planprogrammet. Av desse er 124 vurderte som arealinnspel og sorterte til grovsiling. Administrasjonen tilrår å ta med 57 vidare, av dei 41 som må konsekvensutgreiast.
Fordelinga mellom kategoriane viser kva prioriteringa inneber i praksis. Av 61 innspel om bustad går åtte vidare, og 53 blir silte ut. For fritidsbustad og turistformål går åtte av 15 vidare.
For dei andre kategoriane er biletet motsett. Alle 16 innspela om sjø, hav og akvakultur blir tekne med vidare, og det same gjeld begge innspela om tenesteyting. Av 11 næringsinnspel går ti vidare, og av 17 innspel om LNF og grønstruktur går 15 vidare.
Sjønære næringsareal blir verna
Ein kartlegging og analyse av næringsareal som er gjord i samband med planarbeidet, peikar på at kommunen har få store og ledige næringsareal, og at det er behov for næringsareal med tilkomst til sjø og kai med eit visst djup.
Difor er forslag om å omdisponere særleg sjønære næringsareal «vurdert strengt i denne omgang» – altså forslag om å gjere om næringsareal til noko anna.
Seks kriterium
Grovsilinga er gjord mot seks kriterium: omdisponering av dyrka og dyrkbar jord, nedbygging av karbonrike areal, nedbygging av verdifull natur og friluftsområde, konflikt med nasjonale, regionale eller lokale interesser, strategisk lokalisering og infrastruktur.
Konsekvensen varierer. Innspel i fulldyrka jord eller karbonrike areal som skog og myr blir «silt ut eller lågt prioritert, avhengig av kor stor del av foreslått areal som blir berørt». Innspel i område med særlege omsyn – drikkevatn, fare- og aktsemdsområde, farleier eller areal båndlagde i gjeldande plan – blir silte ut eller lågt prioriterte.
To skjønsmessige kriterium kjem i tillegg. Utbygging som svekkjer lokalsentra eller undergrev senterstrukturen blir silt ut, og det same gjeld område der tiltak vil krevje «kostbare investeringar for kommunen og rekkefølgjekrav som blir sett på som uforholdsmessig krevjande for private tiltakshavarar å løyse».
Grunngjevinga: å unngå motsegn
Poenget med å sile tidleg er å spare arbeid seinare. Dersom arealdelen legg opp til bruk som er i strid med nasjonale og regionale føringar, kan det kome motsegn – og då kan ikkje kommunen vedta planen med rettsleg bindande verknad før motsegna er løyst.
«Dei innspel administrasjonen foreslår å sile ut, er innspel vi meiner det kan bli krevjande å få gjennom til vedtak grunna motsegner», heiter det i saksframlegget. Å ta dei med vidare ville krevje tid og ressursar både til konsekvensutgreiing og til å løyse motsegnene.
Samtidig understrekar administrasjonen at det å gå vidare frå grovsilinga «ikkje er det same som positiv innstilling til arealendring». Det blir først avklart etter konsekvensutgreiinga.
Ikkje eit enkeltvedtak
Alle som har sendt inn konkrete arealinnspel som blir silte ut, får eit vedtak om grovsiling. Men avgjerda er ikkje eit enkeltvedtak, og kan ikkje klagast på.
Det er planutvalet som tek den endelege avgjerda om kva innspel som går vidare. Administrasjonen foreslår at utvalet, om det ønskjer endringar, lagar ei eiga liste som vedlegg til saka, med saksnummer på innspelet og ei kort grunngjeving.
Sjølv om hovuddelen av bustadinnspela er silte ut, varslar administrasjonen at spørsmålet ikkje er heilt lagt daudt: det er «viktig å leggje til rette for busetjing i heile kommunen», og enkelte av områda som er spelte inn til bustadformål kan bli aktuelle i ei samla vurdering av spreidd bustadbygging i planforslaget.